Dług hipoteczny po rozwodzie

Pytanie:

Przeczytałam właśnie o wspólnych długach hipotecznych małżonków po rozwodzie. Już wiem, ze niezależnie od rozwodu i wewnętrznej umowy kto przejmuje własność i zobowiązania płatnicze, w przypadku nie spłacania kredytu oboje byli małżonkowie są odpowiedzialni majątkowo wobec banku. Czy jest rzeczywiście bezkarna ta ze stron, która chce zachować własność i nie dopełnia zobowiązań płatniczych? Jakie są możliwości wyjścia z tak niekomfortowych sytuacji, gdy jedna ze stron celowo usiłuje zrujnować drugą?

Odpowiedź:

Jeżeli ma Pani na myśli kwestie odpowiedzialności karnej to faktycznie można mówić o bezkarności. Odpowiedzialność za długi stanowi materię odpowiedzialności cywilnoprawnej a tylko w wyjątkowych sytuacjach także odpowiedzialności karnej.

Odpowiedzialność małżonków za długi po rozwodzie.

Według obiegowego powiedzenia małżeństwo zawiera się raz na całe życie. Jednakże życie pokazuje, że tak w istocie nie jest. Małżonkowie z wszelakich powodów, których nie mam zamiaru tu omawiać, decydują się na rozwód, względnie separację. Zasadą jest, że w małżeństwie obowiązuje ustrój wspólności majątkowej małżeńskiej. Jest to sytuacja najczęstsza, aczkolwiek małżonkowie mogą ją zmienić zawierając umowę majątkową a czasem zdarza się tak, że ustrój ustawowej wspólności majątkowej przestaje obowiązywać z innych przyczyn. W sytuacji, gdy ustaje ustrój wspólności majątkowej naturalną konsekwencją (choć nie koniecznością) jest dokonanie podziału majątku, który był objęty wspólnością.  Dokonanie podziału majątku wspólnego samo w sobie nie sprawia większego problemu byłym małżonkom. Sprawa jest względnie prosta, gdy po rozwodzie małżonkowie są w stanie się dogadać. Znacznie trudniej załatwić sprawy majątkowe, gdy konflikt nie pozwala na chłodne podejście do sprawy. A jak wygląda sprawa długów? Kto ma je spłacić? Kto jest za nie odpowiedzialny? Byli małżonkowie wspólnie czy tylko jedno z nich, a jeśli tak to które? Przecież nikt nie chce płacić nie swoich długów a często nie chce płacić także własnych.

Kiedy ustaje wspólność majątkowa?

Rozwód to nie jedyny przypadek ustania wspólności majątkowej małżeńskiej, chociaż ten przypadek najczęściej jest kojarzony z podziałem majątku wspólnego. Poza rozwodem wspólność majątkowa ustaje na skutek:

• Orzeczenia separacji,
• Ogłoszenia upadłości przez jednego z małżonków,
• Ubezwłasnowolnienia małżonka,
• Wyroku sądu ustanawiającego rozdzielność majątkową na żądanie małżonka lub wierzyciela małżonka,
• Zawarcia umowy majątkowej małżeńskiej znoszącej wspólność (np. rozdzielność majątkowa, rozdzielność majątkowa z wyrównaniem dorobków).

W każdym z ww. przypadków przestaje istnieć wspólność majątkowa. Nie oznacza to jednak, że składniki tego majątku automatycznie wchodzą do majątków osobistych małżonków. Zgodnie z art. 46 k.r.o. od chwili ustania wspólności majątkowej do majątku, który był nią objęty i do podziału tego majątku stosuje się

odpowiednio przepisy o wspólności majątku spadkowego i o dziale spadku. Z kolei na podstawie art. 1035 k.c. (przepisy o wspólności majątku spadkowego i dziale spadku) zastosowanie znajdą tu także ogólne przepisy Kodeksu cywilnego o współwłasności w częściach ułamkowych, czyli art. 195 - 221 k.c.

Mówiąc prościej, majątek wspólny po ustaniu wspólności majątkowej ma charakter podobny do majątku spadkowego i wymaga podziału.